Хятадын хөрөнгө оруулалтын урсгал Төв Азийн орнуудын эдийн засгийг өсгөнө
Хятад, Казахстан улсууд Бахты-Аягоз бүсэд шинэ төмөр зам, хилийн боомт байгуулахаар төлөвлөж байгаа бөгөөд шинэ чиглэл нь ачаа тээвэрлэх хугацааг багасгана гэдэгт найдаж байгаагаа хоёр тал илэрхийлээд байгаа юм.
Казахстаны Ерөнхийлөгч Касым-Жомарт Токаев тавдугаар сарын 24-нд Евразийн эдийн засгийн холбооны төлөөлөгчид оролцсон Евразийн эдийн засгийн форумын үеэр энэ талаар мэдэгдсэн байна. Казахстаны атомын эрчим хүчний компани “Казатомпром” ХК тавдугаар сарын 25-нд Хятадын Үндэсний атомын корпорацад их хэмжээний ураны багц худалдсанаа зарлав. Үүний зэрэгцээ, орон нутгийн "EurAsia Daily" сонинд бичсэнээр, Казахстаны эрх баригчид үнэт металлын үнийг өндөр байлгах хүсэлдээ автан барууны хэрэглэгчдэд нийлүүлэх ураны хэмжээг нэмэгдүүлэхээс татгалзаж байна. “EurAsia Daily” мэдээлснээр Хятадын хэлэлцээр 750 сая ам.долларын үнэтэй байж магадгүй гэнэ. Казахстаны Хөгжлийн банк ХК болон БНХАУ-ын Төрийн хөгжлийн банк Казахстаны үйлдвэрлэлийн төслүүдэд 300 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийх гэрээнд гарын үсэг зурсан. Мөн Казахстаны "КазМунайГаз" эрчим хүчний концернийн ТУЗ-ийн дарга Магзум Мирзагалиев Хятад, Казахстаны Атырау-Кенкияк, Кенкияк-Кумкол бүсэд газрын тос дамжуулах хоолойн өргөтгөлийн зардал 200 сая ам.долларт хүрч магадгүй талаар мэдээлжээ. Казахстаны Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яамны мэдээлснээр тус улсад бүртгэлтэй 15,129 гадаад ажилчдын 25 орчим хувь нь буюу 3,652 нь хятад улсын иргэд байна.
Узбекистан
Хятад улс Узбекистаны нар, салхины эрчим хүч үйлдвэрлэх хүчин чадлыг нэмэгдүүлэхэд туслахад бэлэн буйгаа илэрхийлээд байна. Тавдугаар сарын дундуур болсон Хятад-Төв Азийн дээд хэмжээний уулзалтын үеэр гарын үсэг зурсан гэрээнд нийт 4.8 гигаваттын хүчин чадалтай нар, салхины 11 цахилгаан станц барихаар тусгасан талаар Ерөнхийлөгч Шавкат Мирзиёев мэдэгдсэн. Хятадын фирмүүдтэй хийсэн өмнөх хэлэлцээрүүдээс гадна Узбекистаны эрчим хүч үйлдвэрлэх хүчин чадал зургаан гигаваттаар нэмэгдэх боломжтой гэж Эрчим хүчний сайд Журабек Мирзамахмудов мэдэгдсэн. ТЭЗҮ нь хийгдсэн бөгөөд одоо албаны хүмүүс Хятад-Киргизстан-Узбекистан төмөр замыг бодит ажил болгох дараагийн шатанд шилжиж байна гэж “Gazeta.uz” мэдээлжээ. Узбекистан, Хятадын боловсролын салбарын солилцоо мөн эрчимжиж байна. Ташкент улсын Дорно дахины судлалын их сургуулийн төлөөлөгчид Бээжин, Шиань хотуудаар аялж, Хятадын 12 дээд боловсролын байгууллагатай оюутан, судлаач солилцоо зэрэг хамтын ажиллагааны гэрээ байгуулж, “хамтарсан боловсролын хөтөлбөр” боловсруулжээ.
Киргиз
Киргизийн ЗГХЭГ-ын дэд дарга Бакыт Торобаев Хятадын баруун Шинжаан мужид ажлын айлчлал хийх үеэрээ Хятадын Засгийн газраас ислам шашинт уйгар үндэстний цөөнх бүлэглэлийг дарангуйлах ажиллагаа үргэлжилж байгаа газар худалдааны талаар ярилцжээ. Киргизийн төлөөлөгчид улс орнуудын дундын хил дээр шинэ шалган нэвтрүүлэх боомт байгуулах, бага оврын усан цахилгаан станц барих, Шинжаанд суралцах Киргиз оюутнуудын тоог нэмэгдүүлэх талаар хэлэлцээ хийсэн байна. Албан ёсны мэдээнд Уйгурын хэлмэгдүүлэлтийн талаар дурдаагүй байна.
Тажикистан
Хятад улс 2023 оны 1-4-р сард Тажикстанд 7.1 сая ам.долларын хүмүүнлэгийн тусламж үзүүлсэн гэж “ASIA-Plus” агентлаг мэдээлжээ. Энэ нь Тажикистаны гаднаас авсан нийт 24.2 сая ам.долларын хүмүүнлэгийн тусламжийн бараг 30 хувийг эзэлж байна. Хүмүүнлэгийн тусламжаар БНХАУ-ын дараа Бельги (17,1 хувь), АНУ (14,7 хувь), Турк улс (17,1 хувь) хүмүүнлэгийн тусламж үзүүлжээ. 4.7 хувь). Нийтдээ 39 улс 2023 оны эхээр Тажикстанд хүмүүнлэгийн тусламж илгээжээ.
https://www.yahoo.com/finance/news/chinas-investment-boom-fueling-growth-190000090.html